Op 27 juli 2026 trad de zogenaamde AI Omnibus in werking: Verordening (EU) 2026/1744, die de AI Act op verschillende punten bijstuurt. Eén van die punten raakt bijna elk bedrijf, want het gaat over de enige verplichting die ook voor gewone AI-gebruikers geldt: artikel 4, AI-geletterdheid.
Wij lazen de wijziging na. Hier staat wat er verandert, wat níét, en waarom het antwoord genuanceerder is dan "het is versoepeld dus we hoeven niets meer".
Wat er verandert
De oorspronkelijke tekst verplichtte organisaties te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel. De nieuwe tekst spreekt van maatregelen nemen die de ontwikkeling daarvan ondersteunen, met de uitdrukkelijke toevoeging dat de verplichting niet inhoudt dat een bepaald niveau bij individuele personen gewaarborgd moet worden.
| Vóór juli 2026 | Nu | |
|---|---|---|
| Wie moet iets doen | het bedrijf | nog steeds het bedrijf |
| Wat het moet doen | zorgen voor een toereikend niveau | maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen |
| Aansprakelijk als één werknemer het niet kent | ja | nee |
| Rol van de overheid | — | Commissie en lidstaten moeten ondersteunen met richtsnoeren en voorbeelden |
In één zin: het is verschoven van een resultaatsverplichting naar iets wat sterk op een inspanningsverplichting lijkt.
Wat er niet verandert
Hier gaat het in gesprekken vaak mis, dus we zetten het scherp.
De verplichting blijft bij u. De overheid neemt niets over. Commissie en lidstaten krijgen een ondersteunende taak — richtsnoeren, voorbeelden, aanbevelingen — maar het bedrijf blijft verantwoordelijk. Vergelijk het met GDPR: de Gegevensbeschermingsautoriteit publiceert richtlijnen, maar niemand zegt daarom dat privacy nu een overheidstaak is.
De handhaving is gestart. Sinds 2 augustus 2026 kunnen markttoezichtautoriteiten optreden. Dat is niet uitgesteld.
Het geldt nog steeds voor gewone gebruikers. U hoeft geen AI te bouwen. Wie ChatGPT, Copilot of een AI-functie in zijn kantoorsoftware gebruikt, valt eronder.
Wat betekent dit concreet voor u?
Als u nog niets deed
Dan verandert er in de praktijk weinig aan uw huiswerk. U moet nog altijd maatregelen nemen, en de handhaving loopt. Wat wél verandert: u hoeft niet te bewijzen dat elke medewerker een bepaald niveau haalt. Dat maakt de drempel lager, niet onbestaand.
Als u al bezig was
Goed nieuws: u kunt uw aanpak vereenvoudigen. Waar u vroeger dacht dat iedereen een examen moest afleggen, volstaat het nu aan te tonen dat u een programma hebt en dat uw mensen het effectief volgen.
Als een leverancier u "garantie" verkoopt
Wees op uw hoede. Er bestaat geen officieel AI Act-certificaat en er is geen erkenning te koop. Sinds juli 2026 mag een toezichthouder zelfs geen specifiek competentieniveau per medewerker eisen. Wie u vertelt dat zijn opleiding u "vrijwaart van boetes", verkoopt iets wat niet bestaat.
Wat u het best kunt aantonen
Omdat het een inspanningsverplichting is, verschuift ook wat nuttig is om bij te houden. Niet: wie is geslaagd. Wel:
- dat er een programma is, en wat het inhoudt
- wie eraan deelneemt en sinds wanneer
- dat het aangepast is aan de rol — uw boekhouder heeft andere risico's dan uw IT'er
- dat nieuwe medewerkers mee opgenomen worden
- dat de inhoud bijgewerkt wordt wanneer de regels of de technologie wijzigen
Dat laatste punt is geen detail. De wet zelf veranderde in juli 2026, nog geen anderhalf jaar na inwerkingtreding. Een opleiding die u vorig jaar kocht en die sindsdien niet is bijgewerkt, beschrijft vandaag een verplichting die niet meer bestaat.
De rest van de Omnibus
Voor de volledigheid, want er veranderde meer dan artikel 4:
- De verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen zijn uitgesteld tot 2 december 2027 respectievelijk 2 augustus 2028.
- Er komt een uitdrukkelijk verbod op AI die niet-consensuele seksueel expliciete beelden genereert, vanaf 2 december 2026.
- Kleine mid-cap ondernemingen krijgen dezelfde vereenvoudigingen als kmo's.
- Er komt een Europese testomgeving voor AI-systemen met grensoverschrijdend karakter, met voorrang voor kmo's.
Voor een doorsnee Belgische kmo die AI gebruikt maar niet ontwikkelt, blijft artikel 4 het enige onderdeel dat rechtstreeks van toepassing is. Wat dat precies inhoudt, leest u in ons overzichtsartikel over de AI Act.
Wij werken onze lesinhoud bij wanneer de regels wijzigen — deze Omnibus stond binnen de week in het programma. Bekijk op complemy.be hoe een traject van vijftien minuten per week eruitziet, en wat u ermee kunt aantonen.
Deze tekst is algemene informatie, geen juridisch advies. Laat uw concrete situatie beoordelen door een jurist.